زخم بستر چیست؟
زخم بستر یا زخم فشاری، آسیبی است که در اثر فشار مداوم روی پوست و بافت‌های زیرین ایجاد می‌شود. این زخم‌ها معمولاً در بیماران بستری طولانی‌مدت، افراد با تحرک محدود یا افرادی که از ویلچر استفاده می‌کنند، رخ می‌دهد.
نواحی شایع
- پاشنه پا: شایع‌ترین محل
- دنبالچه: در بیماران بستری
- استخوان خاجی: در افرادی که به پشت دراز می‌کشند
- آرنج و شانه: در افراد لاغر
- پشت سر: در نوزادان و افراد با آسیب مغزی
مراحل زخم بستر
مرحله ۱: قرمزی
پوست قرمز می‌شود ولی سالم است. با فشار، رنگ آن سفید نمی‌شود.
مرحله ۲: زخم سطحی
لایه‌های سطحی پوست از بین می‌روند. ممکن است تاول یا فرسایش ایجاد شود.
مرحله ۳: زخم عمیق
آسیب به لایه‌های عمیق‌تر پوست و بافت زیرجلدی می‌رسد.
مرحله ۴: آسیب بافتی عمیق
آسیب به عضلات، استخوان و تاندون‌ها می‌رسد. خطر عفونت بالا است.
عوامل خطر
- بی‌حرکتی: بستری طولانی یا ویلچر
- سوءتغذیه: کمبود پروتئین و ویتامین
- بی‌اختیاری ادرار و مدفوع: رطوبت پوست را تخریب می‌کند
- سن بالا: پوست نازک‌تر و شکننده‌تر
- بیماری‌های زمینه‌ای: دیابت، کم‌خونی
- مصرف داروهای آرام‌بخش: کاهش حس
راهکارهای پیشگیری
۱. تغییر وضعیت منظم
- هر ۲ ساعت در بستر تغییر وضعیت دهید
- هر ۱۵ دقیقه در ویلچر جابه‌جا شوید
۲. مراقبت از پوست
- پوست را تمیز و خشک نگه‌دارید
- از کرم‌های محافظ استفاده کنید
- از مالش شدید خودداری کنید
۳. تشک و بالش مخصوص
- تشک‌های ضدزخم (هوا، آب، فوم)
- بالش‌های مخصوص برای پاشنه و آرنج
۴. تغذیه مناسب
- پروتئین کافی (گوشت، ماهی، تخم‌مرغ)
- ویتامین C و روی
- آب کافی
۵. معاینه روزانه
- پوست را روزانه بررسی کنید
- به قرمزی‌های جدید توجه کنید
درمان زخم بستر
مرحله ۱ و ۲
- تغییر وضعیت منظم
- پانسمان‌های محافظ
- مراقبت از پوست
مرحله ۳ و ۴
- دبریدمان: برداشتن بافت مرده
- پانسمان‌های تخصصی: هیدروکلوئید، آلژینات
- وکیوم تراپی: برای تسریع بهبودی
- جراحی پیوند پوست: در موارد شدید
- آنتی‌بیوتیک: در صورت عفونت
نتیجه‌گیری
زخم بستر قابل پیشگیری است. با رعایت اصول مراقبت و توجه به بیماران پرخطر، می‌توان از بروز این عارضه جلوگیری کرد. در صورت بروز، درمان به‌موقع و تخصصی کلید بهبود سریع است.